Bóng đá châu Âu luôn được coi là cái nôi của những vũ điệu sân cỏ say đắm lòng người và những chiến thuật đỉnh cao. Trong số các giải đấu cấp độ đội tuyển quốc gia, Giải vô địch bóng đá châu Âu, hay còn gọi là EURO, đứng vị trí trang trọng chỉ sau World Cup về tầm ảnh hưởng và sức hút. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rõ về nguồn gốc hình thành cũng như những câu chuyện nhuốm màu thời gian của giải đấu này. Để trả lời cho câu hỏi EURO được tổ chức lần đầu tiên vào năm nào và khám phá những điều thú vị xoay quanh kỳ đại hội sơ khai đó, hãy cùng nền tảng 90Phut TV ngược dòng lịch sử về những thập niên giữa thế kỷ 20.
EURO được tổ chức lần đầu tiên vào năm nào?
Nhiều người tìm hiểu về giải đấu EURO vẫn chưa biết được EURO được tổ chức lần đầu tiên vào năm nào? Có thể bạn chưa biết kỳ Euro đầu tiên được vào năm 1960. Đây là cột mốc đánh dấu sự ra đời chính thức của Giải vô địch bóng đá châu Âu các đội tuyển quốc gia, do Liên đoàn bóng đá châu Âu UEFA tổ chức. Kỳ EURO đầu tiên có tên gọi ban đầu là European Nations’ Cup, tạm dịch là Cúp các quốc gia châu Âu.
Vòng chung kết EURO 1960 diễn ra tại Pháp, với sự tham dự của 4 đội tuyển xuất sắc nhất vượt qua vòng loại. Nhà vô địch đầu tiên trong lịch sử EURO là đội tuyển Liên Xô, sau khi đánh bại Nam Tư với tỷ số 2-1 trong trận chung kết.
Việc EURO được tổ chức lần đầu tiên vào năm 1960 không chỉ mở ra một giải đấu mới cho bóng đá châu Âu, mà còn đặt nền móng cho sự phát triển mạnh mẽ của bóng đá đội tuyển tại lục địa già trong hơn nửa thế kỷ sau đó.
Hoàn cảnh ra đời của giải vô địch châu Âu
Trước năm 1960, bóng đá châu Âu đã có World Cup dành cho các đội tuyển quốc gia, nhưng chưa có một giải đấu riêng mang tính khu vực tương tự như Copa America của Nam Mỹ. Ý tưởng về một giải vô địch châu Âu được đề xuất từ cuối những năm 1920, nổi bật nhất là Henri Delaunay, Tổng thư ký Liên đoàn bóng đá Pháp.
Henri Delaunay mong muốn tạo ra một sân chơi nơi các đội tuyển châu Âu có thể cạnh tranh thường xuyên, qua đó nâng cao chất lượng bóng đá khu vực và tăng tính gắn kết giữa các liên đoàn. Tuy nhiên, do chiến tranh thế giới và nhiều rào cản chính trị, ý tưởng này phải mất hơn 30 năm mới trở thành hiện thực.
Sau khi UEFA được thành lập vào năm 1954, kế hoạch tổ chức một giải vô địch châu Âu chính thức được khởi động. Đến năm 1958, giải đấu được thông qua, và hai năm sau, EURO lần đầu tiên được tổ chức vào năm 1960. Để tưởng nhớ người đã có công lớn trong việc khai sinh giải đấu, chiếc cúp vô địch ban đầu được đặt tên là Henri Delaunay Cup.
Hành trình đến ngôi vương của Liên Xô tại kỳ EURO đầu tiên
Khi tìm hiểu về EURO được tổ chức lần đầu tiên vào năm nào cũng thắc mắc Liên Xô vô địch giải đấu này như thế nào. Vòng chung kết EURO 1960 diễn ra từ ngày 6 tháng 7 đến ngày 10 tháng 7 năm 1960 với sự góp mặt của 4 đội bóng: Chủ nhà Pháp, Liên Xô, Nam Tư và Tiệp Khắc. Các trận đấu diễn ra theo thể thức bán kết, tranh hạng ba và chung kết. Đây là giai đoạn hoàng kim của bóng đá Đông Âu khi họ chiếm tới 3 trên 4 suất tham dự vòng cuối cùng.
Trong trận bán kết đầu tiên, Pháp đã có cuộc rượt đuổi tỷ số nghẹt thở với Nam Tư nhưng cuối cùng đành chấp nhận thất bại 4-5 ngay trên sân nhà. Ở trận bán kết còn lại, Liên Xô với sự xuất sắc của thủ thành huyền thoại Lev Yashin đã đánh bại Tiệp Khắc với tỷ số 3-0 để ghi tên mình vào trận chung kết.
Còn nhớ khi xem bóng đá trực tuyến ở thời điểm đó cũng nhớ trận tranh ngôi vô địch diễn ra tại sân vận động Parc des Princes ở Paris đã trở thành một cột mốc lịch sử. Nam Tư vươn lên dẫn trước, nhưng Liên Xô đã gỡ hòa thành công, buộc trận đấu phải bước vào hiệp phụ. Phút thứ 113, Viktor Ponedelnik đã ghi bàn thắng quý như vàng, giúp Liên Xô lội ngược dòng thắng 2-1 và trở thành nhà vô địch đầu tiên trong lịch sử EURO.
Những điều thú vị và kỳ lạ về kỳ EURO 1960
Kỳ EURO đầu tiên không chỉ đáng nhớ vì là sự khởi đầu, mà còn bởi những câu chuyện bên lề và những quy tắc khác biệt hoàn toàn so với bóng đá hiện đại. Những chi tiết này tạo nên sức hấp dẫn riêng biệt khi nhìn lại lịch sử giải đấu sau hơn 6 thập kỷ phát triển.
Sự vắng mặt của các “ông lớn” Tây Âu
Một trong những điều gây ngạc nhiên nhất khi nhìn lại EURO 1960 chính là sự thiếu vắng của các cường quốc bóng đá như Anh, Tây Đức và Ý. Lý do không phải vì họ không vượt qua vòng loại, mà đơn giản là họ đã từ chối tham gia. Vào thời điểm đó, các liên đoàn bóng đá này cho rằng một giải đấu châu Âu sẽ làm gia tăng áp lực thi đấu cho cầu thủ và không thực sự cần thiết khi đã có World Cup. Sự thờ ơ của các đội bóng lớn khiến giải đấu thuở sơ khai mang đậm dấu ấn của các đội tuyển đến từ khối Đông Âu.
Xung đột chính trị ảnh hưởng đến sân cỏ
Chính trị đã can thiệp trực tiếp vào kết quả của kỳ EURO đầu tiên. Ở vòng tứ kết (thi đấu theo thể thức sân nhà – sân khách trước khi vào vòng chung kết 4 đội), đội tuyển Tây Ban Nha được bốc thăm gặp Liên Xô. Tuy nhiên, nhà độc tài Francisco Franco của Tây Ban Nha lúc bấy giờ đã cấm đội tuyển quốc gia hành quân đến Liên Xô do những mâu thuẫn về ý thức hệ. Do Tây Ban Nha không thể thi đấu, UEFA đã quyết định loại họ và trao suất vào bán kết cho Liên Xô. Đây là một trong những sự kiện gây tranh cãi nhất, tước đi cơ hội của một thế hệ vàng Tây Ban Nha với những huyền thoại như Alfredo Di Stefano.
Thủ môn duy nhất giành Quả bóng vàng tỏa sáng
Nhắc đến EURO 1960 là phải nhắc đến Lev Yashin, người được mệnh danh là “Nhện đen”. Ông không chỉ là chốt chặn tin cậy giúp Liên Xô lên đỉnh châu Âu mà còn để lại ấn tượng mạnh mẽ với trang phục toàn đen từ đầu đến chân và phong cách bắt bóng khoa học, dũng mãnh.
Cho đến nay, Lev Yashin vẫn là thủ môn duy nhất trong lịch sử bóng đá thế giới từng giành được danh hiệu Quả bóng vàng (Ballon d’Or), và màn trình diễn tại kỳ EURO đầu tiên chính là một phần quan trọng làm nên huyền thoại của ông.
Thể thức thi đấu đặc biệt của kỳ EURO đầu tiên
Một trong những điều thú vị nhất khi tìm hiểu EURO được tổ chức lần đầu tiên vào năm nào chính là thể thức thi đấu rất khác so với ngày nay. EURO 1960 không có vòng bảng ở vòng chung kết như các kỳ EURO hiện đại. Giải đấu bắt đầu bằng các vòng loại theo thể thức loại trực tiếp trên sân nhà và sân khách.
Cập nhật ty số trực tuyến với giải đấu này cũng biết có tổng cộng 17 đội tuyển tham gia vòng loại, trong đó nổi bật là việc nhiều đội bóng lớn như Tây Đức, Italia và Anh không đăng ký dự giải. Sau các vòng đấu loại trực tiếp, chỉ có 4 đội lọt vào vòng chung kết được tổ chức tập trung tại Pháp. Bốn đội đó gồm Liên Xô, Nam Tư, Tiệp Khắc và chủ nhà Pháp.
Vòng chung kết diễn ra với hai trận bán kết, một trận tranh hạng ba và trận chung kết. Mô hình này khiến EURO 1960 giống một giải “Final Four” hơn là một giải đấu kéo dài nhiều tuần như hiện nay.
Sự phát triển của EURO từ năm 1960 đến nay
Kể từ cột mốc năm 1960 tại Pháp, EURO được tổ chức lần đầu tiên vào năm nào đã trải qua một hành trình dài để trở thành giải đấu danh giá như hiện nay. Qua mỗi kỳ tổ chức, giải đấu lại có những bước chuyển mình quan trọng về cả quy mô lẫn chất lượng chuyên môn.
Từ 4 đội tham dự vòng chung kết, giải đấu đã nâng lên 8 đội vào năm 1980, sau đó là 16 đội vào năm 1996, và kể từ năm 2016, con số này đã là 24 đội. Việc mở rộng quy mô không chỉ giúp các quốc gia nhỏ có cơ hội cọ xát mà còn biến EURO thành một lễ hội bóng đá kéo dài cả tháng trời, thu hút hàng tỷ lượt người xem trên toàn cầu.
Công nghệ và các quy định thi đấu cũng thay đổi chóng mặt. Từ những quả bóng da nặng nề và đôi giày thô sơ năm 1960, giờ đây chúng ta có công nghệ VAR, bóng tích hợp chip cảm biến và những sân vận động hiện đại bậc nhất. Tuy nhiên, giá trị cốt lõi về tinh thần thể thao, sự gắn kết giữa các dân tộc châu Âu và khát khao chinh phục chiếc cúp Henri Delaunay vẫn luôn vẹn nguyên như ngày đầu.
Kết luận
Trên đây là toàn bộ giải đáp về EURO được tổ chức lần đầu tiên vào năm nào được nền tảng 90Phut TV tổng hợp. EURO được tổ chức lần đầu tiên vào năm 1960 tại Pháp. Đây là giải đấu khởi nguồn cho một kỷ nguyên bóng đá huy hoàng tại lục địa già. Những điều thú vị về kỳ EURO này, từ sự vắng mặt của đội tuyển Anh, câu chuyện chính trị của Tây Ban Nha cho đến huyền thoại về “Nhện đen” Lev Yashin, tất cả đã tạo nên một chương đầu đầy kịch tính cho cuốn lịch sử bóng đá châu Âu.